งานพิมพ์ขนาดใหญ่ที่ต้องตัดเป็นหลายพาเนลแล้วนำมาต่อกันบนหน้างาน คือประเภทงานที่เกิดปัญหาได้ง่ายที่สุด ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ตัวรอยต่อเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่สีของแต่ละพาเนลที่อาจไม่เท่ากัน โดยเฉพาะงานสีล้วนหรืองาน Building Wrap ที่คนมองจากระยะไกลเห็นทั้งผืนพร้อมกัน ความต่างเพียงเล็กน้อยจะกลายเป็นเส้นแบ่งที่ตาจับได้ทันที
หัวใจของการต่อพาเนลให้เนียนไม่ได้เริ่มที่หน้างาน แต่เริ่มตั้งแต่การวางแผนก่อนพิมพ์ บทความนี้อธิบายว่าทำไมพาเนลแรกกับพาเนลท้ายถึงสีต่างกัน แนวทางของ 3M เรื่องการคุมสีให้คงที่ และเทคนิคการต่อพาเนลที่ช่างใช้จริง
ความเข้าใจที่ช่างหลายคนมีคือ ไม่ว่าเครื่องจะแพงแค่ไหน หัวพิมพ์ที่พิมพ์นานๆ ก็จะเฟดลง ทำให้พาเนลที่ 1 กับพาเนลที่ 9 สีต่างกันชัดเจน ในขณะที่พาเนลที่ 1 กับ 2 ต่อกันได้เนียน
ข้อสังเกตนี้ถูกในเชิงปรากฏการณ์ สีของงานพิมพ์ยาวจะค่อยๆ เพี้ยนแบบสะสม พาเนลที่อยู่ติดกันจึงต่างกันน้อยจนตามองไม่ออก แต่พาเนลที่ห่างกันมากผลต่างสะสมจนข้ามเส้นที่ตาเริ่มเห็น โดยทั่วไปค่าความต่างสีระดับ Delta E ประมาณ 2 ขึ้นไปคือจุดที่คนเริ่มสังเกตเห็นเมื่อวางชิ้นงานติดกัน
แต่สาเหตุที่แท้จริงไม่ใช่แค่หัวพิมพ์เฟดระหว่างรันอย่างเดียว สาเหตุหลักที่ทำให้สีเลื่อนระหว่างพาเนลคือหลายปัจจัยรวมกัน หัวพิมพ์ที่มีหัวฉีดตันหรือเสื่อมสภาพสะสมตามอายุการใช้งาน อุณหภูมิและความชื้นในห้องพิมพ์ที่เปลี่ยนระหว่างวัน เครื่องที่ยังไม่ warm up เต็มที่ตอนเริ่มงาน การไม่ได้ Calibrate สีตามรอบ และความต่างของล็อตวัสดุระหว่างม้วน
ประเด็นที่ต้องแก้ความเข้าใจคือคำว่าต่อให้เครื่องแพงแค่ไหนก็เลี่ยงไม่ได้ ความจริงคือเครื่องระดับสูงที่มีระบบวัดสีในตัวจะคอยตรวจและชดเชยความเพี้ยนให้อัตโนมัติ การลงทุนกับเครื่องที่ดีกว่าจึงช่วยลดปัญหาได้จริง เพียงแต่ไม่มีเครื่องใดกำจัดได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ สรุปคือสีเพี้ยนระหว่างพาเนลเป็นเรื่องจริงและสะสมจริง แต่เป็นปัญหาที่ควบคุมได้ด้วยกระบวนการ ไม่ใช่เรื่องที่ต้องยอมรับว่าแก้ไม่ได้
3M ไม่ได้ประกาศค่าความต่างสีระหว่างพาเนลเป็นตัวเลขตายตัว แต่เน้นการคุมปัจจัยนำเข้าให้ได้ผลลัพธ์ที่ทำซ้ำได้ทุกครั้ง ซึ่งวางอยู่บนสามเสาหลัก คือการคุมสภาพแวดล้อมห้องพิมพ์ การใช้ Media Profile ที่สร้างมาเฉพาะคู่เครื่องพิมพ์กับวัสดุ และการบำรุงรักษาเครื่องอย่างสม่ำเสมอ
เรื่องสภาพแวดล้อม 3M แนะนำห้องพิมพ์แยกเป็นสัดส่วน อุณหภูมิ 21 ถึง 24 องศาเซลเซียส ความชื้นสัมพัทธ์ 50 ถึง 72 เปอร์เซ็นต์ และเก็บวัสดุไว้ในห้องพิมพ์อย่างน้อย 24 ชั่วโมงก่อนพิมพ์เพื่อให้วัสดุปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อม การพิมพ์โดยไม่ใช้ Media Profile ของ 3M เสี่ยงต่อการเกิดแถบสี หมึกเยิ้ม และสีที่ไม่ตรงกับ Proof
เรื่องปริมาณหมึก ฟิล์มหลักของ 3M อย่าง IJ180mC และ IJ8624 กำหนดปริมาณหมึกรวมสูงสุดที่ 270 เปอร์เซ็นต์ การลงหมึกเกินค่านี้ทำให้หมึกแห้งไม่ทัน ฟิล์มเปลี่ยนคุณสมบัติ และเกิดปัญหาการลอกของแผ่นเคลือบ สำหรับหมึก Solvent ต้องปล่อยให้แห้งประมาณ 24 ชั่วโมงก่อนเคลือบลามิเนต
สิ่งที่หลายคนมองข้ามคือเงื่อนไขการรับประกัน MCSของ 3M กำหนดว่างานพิมพ์ดิจิทัลต้องใช้ Profile และค่าที่ 3M แนะนำสำหรับวัสดุนั้นบนเครื่องพิมพ์ หากไม่ใช้ค่าที่แนะนำการรับประกันจะเป็นโมฆะ การคุมสีตาม Profile จึงไม่ใช่แค่เรื่องคุณภาพ แต่เป็นเงื่อนไขการรับประกันด้วย ในทางปฏิบัติการProof สีบนวัสดุจริงและวัดค่าด้วยเครื่องสเปกโตรโฟโตมิเตอร์ก่อนพิมพ์เต็มจำนวนคือขั้นตอนที่กันงานเสียได้มากที่สุด
เพราะสีเพี้ยนแบบสะสม กลยุทธ์ที่ได้ผลที่สุดคือทำให้พาเนลที่จะอยู่ติดกันบนผนังถูกพิมพ์ใกล้กันในเชิงเวลาด้วย หลักการมีไม่กี่ข้อแต่สำคัญทุกข้อ
พิมพ์งานทั้งชุดในรันเดียว บนม้วนเดียว และล็อตวัสดุเดียวกัน เพื่อให้ทุกพาเนลอยู่ภายใต้เงื่อนไขเดียวกัน เรียงพาเนลในโปรแกรม RIP ให้พาเนลที่ติดกันบนผนังถูกวางพิมพ์ติดกัน ความเพี้ยนสะสมระหว่างพาเนลข้างเคียงจึงน้อยที่สุด ตัดและจัดพาเนลในโปรแกรม RIP ไม่ใช่ใน Illustrator หรือ Photoshop เพราะ RIP จะจัดระยะ Overlap และ Bleed ให้อัตโนมัติ และเผื่อ Bleed รอบงานอย่างน้อยครึ่งนิ้วเสมอ พร้อมทำเลขกำกับพาเนลและแบบจำลองย่อส่วนไว้ให้ทีมติดตั้งเรียงงานได้ถูกลำดับ
อีกเทคนิคที่ช่างใช้จริงคือ สำหรับงานสีล้วน การต่อที่ดีที่สุดคือกลับหัวหางวัสดุ หมุนม้วนพาเนลที่สอง 180 องศาก่อนนำมาต่อท้ายพาเนลแรก จะได้รอยต่อสี solid ที่เนียนที่สุด
เทคนิคนี้ถูกต้องและมีชื่อเรียกในวงการ ในงานพิมพ์ดิจิทัลเรียกฟีเจอร์นี้ใน RIP ว่า Place Alternate หรือการพลิกพาเนลสลับ ส่วนงานวอลล์เปเปอร์เรียกว่า Reverse Hang กลไกตรงกับที่ช่างเข้าใจพอดี คือความเข้มของสีมีความต่างเล็กน้อยจากขอบซ้ายไปขอบขวาตามความกว้างของหัวพิมพ์ เพราะอุณหภูมิสองฝั่งของเครื่องไม่เท่ากันและหัวพิมพ์ใช้เวลาเสี้ยววินาทีกว่าจะจ่ายหมึกเต็มที่ในแต่ละเที่ยว การพลิกพาเนลที่สอง 180 องศาทำให้ขอบที่จะนำมาต่อกันเป็นขอบที่ถูกพิมพ์จากตำแหน่งเดียวกันบนหัวพิมพ์ รอยต่อจึงเนียน
ข้อควรระวังคือเทคนิคนี้ใช้ได้เฉพาะงานที่ไม่มีทิศทาง เช่น สีล้วน Texture หรือลายสุ่ม แต่ใช้ไม่ได้กับโลโก้ ตัวอักษร ภาพถ่าย หรือไล่เฉดที่ต้องไหลทางเดียว เพราะการพลิกจะทำให้ภาพกลับหัว และต้องปิดฟีเจอร์พลิกอัตโนมัติใน RIP สำหรับงานเหล่านี้ อีกข้อคือการพลิกเป็นการซ่อนรอยต่อ ไม่ใช่การแก้ต้นเหตุ ถ้าเครื่องเพี้ยนมากจากหัวพิมพ์เสื่อมหรือความร้อนไม่สม่ำเสมอ ทางแก้จริงคือการบำรุงรักษาและ Calibrate ไม่ใช่พึ่งการพลิกอย่างเดียว
หลักสำคัญที่ช่างเน้นคือต้องวางแผนการติดตั้งก่อน ให้เรียงงานพิมพ์จากงานแรกไปงานสุดท้ายเป็น Linear Step ตามกัน เพราะการเรียงตามลำดับช่วยให้พาเนลที่สีใกล้กันมาอยู่ติดกัน และทำให้ทิศทางการ Overlap ถูกต้อง
ในงานที่พาเนลซ้อนทับกัน ให้ติดพาเนลล่างสุดในลำดับการซ้อนก่อน แล้วให้พาเนลถัดไปทับลงมา 3M กำหนดระยะ Overlap สำหรับฟิล์มบนผนังเรียบที่ 6 ถึง 13 มิลลิเมตร และผนังพื้นผิวขรุขระอย่าง IJ8624 ที่ 12.5 มิลลิเมตร ทิศทางการ Overlap ต้องคำนึงถึงการไหลของน้ำ งานแนวตั้งให้ขอบทับหันออกจากทิศทางลมและฝน งานแนวนอนให้ติดชิ้นล่างก่อนแล้วชิ้นบนทับลงมาแบบเกล็ดปลาเพื่อให้น้ำไหลลงโดยไม่ซึมเข้ารอยต่อ
จุดที่มักพลาดในงานกลางแจ้งคือเมื่อฟิล์มพาดผ่านรอยต่อหรือร่องขยายตัวของผนัง ต้องกรีดฟิล์มตามแนวรอยต่อนั้นเสมอ เพราะรอยต่อจะเก็บความชื้นและขยับตัว ทำให้ฟิล์มหลุดล่อน และควรยาแนวขอบบนของงานกลางแจ้งเพื่อกันน้ำเข้าไปขังหลังฟิล์ม ถ้าต้องการรอยต่อแบบชนขอบที่มองไม่เห็นเลย ใช้วิธี Double Cut คือซ้อนสองพาเนลแล้วกรีดทะลุทั้งสองชั้นพร้อมกัน ลอกเศษออก สองขอบที่ตัดจะชนกันพอดีเป็นรอยต่อที่เนียนที่สุด
เรื่องสภาพแวดล้อมการติดตั้ง ทำงานเมื่ออุณหภูมิอากาศ ฟิล์ม และพื้นผิวอยู่ในช่วงที่ Product Bulletin กำหนด พื้นผิวต้องสูงกว่าจุดน้ำค้างเพื่อไม่ให้มีหยดน้ำเกาะ และหลังติดเสร็จให้รีดซ้ำด้วยความร้อนที่ขอบ รอยต่อ และจุด Overlap ทุกครั้งเพื่อลดการล่อนของขอบ การเลือกวัสดุ Building Wrapที่เหมาะกับสภาพหน้างานตั้งแต่ต้นก็ช่วยลดปัญหารอยต่อในระยะยาว
ก่อนพิมพ์ ใช้ Media Profile ของ 3M คุมห้องพิมพ์ที่ 21 ถึง 24 องศาและความชื้น 50 ถึง 72 เปอร์เซ็นต์ พักวัสดุ 24 ชั่วโมง คุมหมึกไม่เกิน 270 เปอร์เซ็นต์ Calibrate เครื่องและเช็กหัวฉีดให้พร้อม แล้ว Proof สีบนวัสดุจริง
ตอนพิมพ์ พิมพ์ทั้งชุดในรันเดียวบนม้วนและล็อตเดียวกัน เรียงพาเนลที่ติดกันให้พิมพ์ติดกัน และพลิก 180 องศาเฉพาะงานสีล้วนหรือลายที่ไม่มีทิศทาง
ตอนติดตั้ง เรียงพาเนลตามลำดับ ติดพาเนลล่างก่อนในงานที่ซ้อนทับ คุมระยะ Overlap ตามที่ 3M กำหนด หันรอยต่อให้น้ำไหลถูกทาง กรีดฟิล์มตามรอยต่อของผนัง และรีดซ้ำด้วยความร้อนที่ขอบทุกจุด
งานต่อพาเนลที่เนียนคืองานที่คุมสีได้สม่ำเสมอข้ามหลายพาเนลและวางแผนการติดตั้งมาตั้งแต่ก่อนพิมพ์ ซึ่งเป็นสิ่งที่ต้องการผู้ผลิตที่มีColor Profile เฉพาะของวัสดุแต่ละชนิดและประสบการณ์หน้างานจริง
บทความที่เกี่ยวข้อง
ดูบริการงานพิมพ์และติดตั้ง Building Wrap ของ Prodecal
ถ้าคุณมีงานพิมพ์ที่ต้องต่อพาเนลยาวและต้องคุมสีให้เนียนทั้งผืน ปรึกษาทีม Prodecal ได้ที่ LINE หรือโทร 02 294 4617
